Otizmin ilk belirtileri çoğu zaman 12–18 ay arasında fark edilir. Göz temasının az olması, ismine tepki vermeme, 12 aylıkken işaret etme ve el sallama gibi jestlerin olmaması, 16 aylıkken tek kelime olmaması dikkat edilmesi gereken işaretlerdir. Herhangi bir yaşta daha önce kazanılmış dil veya sosyal becerilerin kaybı ise beklemeden değerlendirilmelidir.
Kardeş kıskançlığı, özellikle yeni bir bebeğin doğumuyla birlikte çocukların büyük kısmında görülen, gelişimin doğal bir parçası olan bir tepkidir. Bebek gibi konuşma, altını yeniden ıslatma, ebeveyne yapışma ya da bebeğe karşı öfke sık görülür ve çoğu zaman birkaç ay içinde azalır. Her gün büyük çocuğa ayrılan kısa ama bölünmeyen bir özel zaman, kıskançlıkla baş etmede en etkili yöntemlerden biridir.
Çocuk psikiyatristine ilk gidişte en önemli hazırlık, çocuğa yaşına uygun ve doğru bir açıklama yapmaktır. Görüşmenin konuşma ve oyunla geçeceğini, bir ceza olmadığını söylemek yeterlidir. Ebeveynin daha önceki raporları, okul karnesini ve öğretmen gözlemlerini yanında getirmesi, yakınmaların ne zaman başladığını not alması ilk görüşmeyi çok daha verimli hale getirir.
DEHB tanısı konduktan sonra okulla kurulan iş birliği, çocuğun hem akademik başarısını hem de özgüvenini doğrudan etkiler. Tanının öğretmenle paylaşılıp paylaşılmayacağına aile karar verir. Paylaşıldığında öne oturtma, görevleri küçük parçalara bölme, kısa hareket molaları ve düzenli ev-okul iletişimi gibi basit sınıf içi düzenlemeler çoğu zaman belirgin fark yaratır.
Çocuklarda uyku sorunlarının en sık görülen biçimi, özellikle 1–5 yaş arasında yatmaya direnç ve gece uyanmalarıdır. Bu sorunların çoğu, her akşam aynı saatte ve aynı sırayla uygulanan bir uyku rutini, ekransız son bir saat ve tutarlı ebeveyn tutumuyla belirgin şekilde düzelir. Horlama ve uykuda nefes durması, gündüz aşırı uykululuk ya da haftalardır süren uykusuzluk ise mutlaka değerlendirilmelidir.
Sınav kaygısı, belirli bir düzeye kadar performansı artırabilen doğal bir tepkidir. Ancak çarpıntı, uykusuzluk, "zihnimin boşalması" ya da sınavdan kaçınma gibi belirtilerle günlük yaşamı bozmaya başladığında destek gerekir. Ebeveynin en etkili katkısı; kaygıyı küçümsemeden dinlemek, karşılaştırma yapmamak ve çocuğun değerini sınav sonucundan ayırdığını açıkça göstermektir.
Akran zorbalığına uğrayan çocukların önemli bir kısmı bunu ebeveynlerine anlatmaz. Okula gitmek istememe, sabahları tekrarlayan karın ağrısı, kaybolan eşyalar, arkadaş çevresinin daralması ve telefona baktıktan sonra üzgün görünme önemli uyarı işaretleridir. Çocuk anlattığında sakin kalmak, onu suçlamamak ve okulla yazılı ve düzenli iletişim kurmak en etkili ilk adımlardır.
Çocuklarda tekrarlayan karın ağrısı çok sık görülür ve tetkiklerde bir neden bulunamadığında çoğunlukla fonksiyonel karın ağrısı ya da stresle ilişkili bedensel belirtilerden kaynaklanır. Bu ağrı hayal ürünü değildir, çocuk ağrıyı gerçekten hisseder. Önce çocuk doktoru tarafından fiziksel nedenler dışlanmalı, ardından okul, arkadaş ilişkileri ve aile içindeki stres kaynakları birlikte değerlendirilmelidir.
Boşanma kararı kesinleştiğinde ve ebeveynlerden biri evden ayrılmadan önce, mümkünse iki ebeveyn birlikte çocuğa yaşına uygun, kısa ve dürüst bir açıklama yapmalıdır. Çocuğa kararın yetişkinlere ait olduğu, kendi suçu olmadığı ve iki ebeveynin de onu sevmeye devam edeceği açıkça söylenmelidir. Araştırmalar, çocuğu en çok etkileyen şeyin boşanmanın kendisinden çok, ebeveynler arasındaki süregelen çatışma olduğunu göstermektedir.
Güncel öneriler, 18 aydan küçük bebeklerde görüntülü konuşma dışında ekran kullanılmamasını, 2–5 yaş arasında ise günde en fazla 1 saat, kaliteli ve mümkünse ebeveynle birlikte izlenen içerik önerir. Okul çağı ve ergenlikte süreden çok ekranın uykuyu, fiziksel aktiviteyi, ders ve aile zamanını ne ölçüde etkilediği belirleyicidir. Ekran kısıtlandığında yoğun öfke, uyku bozukluğu ve okul başarısında düşüş uyarı işaretleridir.
