Ekran Süresi: Çocuğum Yaşına Göre Ne Kadar Ekran Başında Kalmalı?

Tablet, telefon, televizyon ve oyun konsolları artık çocukların gündelik hayatının bir parçası. Ebeveynlerin en sık sorduğu sorulardan biri de şu: “Çocuğum ne kadar ekran başında kalmalı?” Çocuklarda ekran süresi için tek bir doğru sayı yoktur. Ancak yaşa göre belirlenmiş güncel öneriler ve dikkat edilmesi gereken uyarı işaretleri vardır. Bu yazıda uluslararası kılavuzların güncel önerilerini, evde sınır koymanın yollarını ve ne zaman uzman desteğinin gerektiğini ele alıyoruz.

Güncel öneriler neler söylüyor?

Amerikan Pediatri Akademisi (AAP), Ocak 2026’da yayımladığı güncel politika bildirgesiyle çocukların dijital medya kullanımına bakışını genişletti. Yaşa göre süre önerileri korunurken, odak noktası yalnızca “kaç dakika” sorusundan; içeriğin kalitesine, ekranın kiminle ve nasıl kullanıldığına ve uykuyu, hareketi, aile zamanını ne ölçüde etkilediğine kaydı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) küçük çocuklar için önerileri de benzer bir çerçeve çizer.

Yaşa göre ekran süresi

Yaş	Öneri	Özellikle dikkat
0–18 ay	Görüntülü konuşma dışında ekran yok	Arka planda açık televizyon da etkileşimi azaltır
18–24 ay	Yalnızca kaliteli içerik, her zaman ebeveynle birlikte	Tek başına ekranla bırakmayın
2–5 yaş	Günde en fazla 1 saat, kaliteli içerik	Yemekte, arabada, yatmadan önce ekran yok
6–12 yaş	Tutarlı aile kuralları	Uyku, hareket, ödev ve aile zamanının yerini almasın
12–18 yaş	Birlikte belirlenen kurallar, açık iletişim	Bildirimler kapalı, telefon geceleri yatak odası dışında

0–18 ay

• Görüntülü konuşma dışında ekran önerilmez.
• Bu dönemde bebeğin dil ve sosyal gelişimi için en değerli şey, yüz yüze etkileşim, konuşma, şarkı ve oyundur.
• Arka planda sürekli açık kalan televizyon da bebeğin dikkatini ve ebeveynle etkileşimini azaltabilir.

18–24 ay

• Ekran kullanılacaksa, yalnızca kaliteli ve yaşa uygun içerik, her zaman ebeveynle birlikte izlenmelidir.
• Çocuğun tek başına ekranla bırakılmaması önerilir.

2–5 yaş

• Günde en fazla 1 saat, kaliteli ve eğitici içerik.
• Mümkün olduğunca birlikte izleyin, izlenen şey hakkında konuşun: “Sence o neden üzüldü?”
• Yemek sırasında, yatmadan önceki bir saatte ve arabada ekran kullanmamaya özen gösterin.
• Ekranı çocuğu sakinleştirmek için ana yöntem olarak kullanmaktan kaçının. Çocuğun duygularını düzenlemeyi öğrenmesini zorlaştırabilir.

6–12 yaş

• Sabit bir dakika sınırından çok, tutarlı aile kuralları önerilir.
• Ekran; uyku, fiziksel aktivite, ödev, yüz yüze arkadaşlık ve aile zamanının yerini almamalıdır.
• Oyun ve video içeriklerinin yaş sınırlarına dikkat edin. Ekranı çocuğun odasında değil, ortak alanlarda kullanmak denetimi kolaylaştırır.

12–18 yaş

• Ergenlerde sosyal medya ön plana çıkar. Burada yasaklardan çok açık konuşma işe yarar: hangi hesaplar iyi hissettiriyor, hangileri kötü?
• Bildirimleri kapatmak ve telefonu geceleri yatak odası dışında şarja koymak uyku için en etkili adımlardan biridir.
• Siber zorbalık, uygunsuz içerik ve çevrimiçi tanışmalar hakkında gencin size güvenle anlatabileceği bir iletişim ortamı kurun.

Evde ekran sınırı nasıl konur?

Aile medya planı yapın. Hangi saatlerde, hangi odalarda ve hangi içeriklerle ekran kullanılacağını çocuklarla birlikte belirleyin. Birlikte konulan kurallara uymak daha kolaydır.

Ekransız alanlar ve zamanlar belirleyin. Yemek masası ve yatak odası en önemli ekransız alanlardır. Yatmadan önceki bir saat ekransız olmalıdır.

Model olun. Ebeveyn sürekli telefondaysa, çocuğa konulan sınır anlamını yitirir. Ebeveynin kendi ekran kullanımı, çocuk için en güçlü örnektir.

Ekranın yerine bir şey koyun. Yalnızca “kapat” demek yerine alternatif sunun: parka gitmek, kutu oyunu, resim, müzik, kitap.

Geçişleri önceden haber verin. “10 dakika sonra kapatıyoruz” demek, ani kesintilere göre öfke nöbetlerini azaltır.

Ceza ve ödül olarak kullanmayın. Ekranı sürekli ödül ya da ceza aracı yapmak, ekranın değerini çocuğun gözünde artırır.

Kaliteli içerik nasıl seçilir?

Ekranda geçen sürenin yanı sıra, ne izlendiği de en az süre kadar önemlidir. Küçük çocuklar için kaliteli içeriğin bazı özellikleri şunlardır:

• Yavaş tempolu: Hızlı sahne geçişleri, sürekli yanıp sönen renkler ve yüksek sesli efektler küçük çocukların dikkatini yorar.
• Reklamsız: Reklamlar ve bir sonraki videonun otomatik başlaması, izleme süresini fark ettirmeden uzatır. Otomatik oynatmayı kapatın.
• Yaşa uygun: Oyun ve uygulamaların yaş sınırlarına dikkat edin.
• Gerçek hayatla bağlantılı: Çocuğun izlediği şeyi sonra oyununda, konuşmasında kullanabileceği içerikler daha değerlidir.
• Birlikte izlenebilir: İzlerken sorular sorun, izledikten sonra konuşun. Birlikte izlemek, ekranı pasif bir süre olmaktan çıkarıp bir etkileşim fırsatına dönüştürür.

Ekran ve uyku

Ekranın en belirgin etkilerinden biri uykudadır. Ekranlardan yayılan ışık ve özellikle oyunlar, videolar ve sosyal medyanın yarattığı zihinsel uyarılma, uykuya dalmayı geciktirebilir. Yetersiz uyku da dikkat, duygu düzenleme ve okul başarısını doğrudan etkiler.

• Yatmadan en az 1 saat önce ekranları kapatın.
• Televizyon, tablet ve bilgisayarı yatak odasında bulundurmayın.
• Telefonları geceleri ortak bir alanda şarj edin. Bu kural ebeveynler için de geçerli olursa uygulaması kolaylaşır.
• Yatmadan önceki ekran süresinin yerine kitap okuma ya da sakin bir sohbet gibi bir rutin koyun.

“Sanal otizm” gerçek mi?

“Sanal otizm” bilimsel bir tanı değildir. Ancak küçük yaşta yoğun ekran maruziyeti, konuşma gecikmesine ve sosyal etkileşimde azalmaya yol açabilir. Bu tablo otizmle karışabilir. Çocuğunuzda göz temasında azalma, ismine tepki vermeme ya da konuşma gecikmesi varsa, yalnızca ekranı azaltıp beklemek yerine bir uzman değerlendirmesi yaptırmak gerekir. Ayrıntılı bilgi için Bebeklerde Otizm Belirtileri yazısına göz atabilirsiniz.

Oyun bağımlılığı bir hastalık mı?

Dünya Sağlık Örgütü, Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’nın 11. revizyonunda (ICD-11) “oyun oynama bozukluğu”nu (gaming disorder) bir tanı olarak tanımlamıştır. Tanı için oyun oynamanın çok uzun süre oynanması tek başına yeterli değildir. Belirleyici olan şu üç özelliktir:

1. Oyun üzerindeki kontrolün kaybı: ne zaman başlayacağını, ne kadar oynayacağını ve ne zaman bırakacağını kontrol edememe
2. Oyunun diğer ilgi alanlarının ve günlük etkinliklerin önüne geçmesi
3. Olumsuz sonuçlarına rağmen oyuna devam edilmesi

Bu davranış örüntüsünün aile, okul ve sosyal yaşamda belirgin bir bozulmaya yol açması ve genellikle en az 12 ay sürmesi gerekir. Çok oyun oynayan her çocuk bu tanıyı almaz. Ancak yukarıdaki özellikler varsa değerlendirme önerilir.

Ergenlerde sosyal medya ve ruh sağlığı

Ergenlik, kimlik gelişiminin ve akran ilişkilerinin ön plana çıktığı bir dönemdir. Sosyal medya bu dönemde hem bir bağlantı aracı hem de bir baskı kaynağı olabilir. Araştırmalar, yoğun sosyal medya kullanımı ile ergenlerde kaygı, depresif belirtiler, uyku sorunları ve beden algısıyla ilgili kaygılar arasında ilişki olduğunu bildirmektedir. Ancak bu ilişkinin yönü ve nedenselliği hâlâ araştırılmaktadır.

Ebeveynlerin dikkat etmesi gereken işaretler:

• Sosyal medyada geçirilen sürenin uykuyu belirgin şekilde azaltması
• Paylaşımlara gelen beğeni ve yorumlara aşırı duygusal tepkiler
• Görünüş, kilo ya da beden şekliyle ilgili yoğun kaygılar
• Siber zorbalığa maruz kalma ya da zorbalık yapma
• Telefon elinden alındığında yoğun kaygı ya da öfke

Bu işaretleri fark ettiğinizde, yasaklamadan önce gençle konuşmak ve gerekirse bir çocuk ve ergen psikiyatristinden destek almak önerilir.

Ne zaman uzman desteği gerekir?

Aşağıdaki durumlarda bir çocuk ve ergen psikiyatristine danışılması önerilir:

• Ekran kısıtlandığında yoğun öfke nöbetleri, saldırganlık ya da aşırı huzursuzluk
• Ekran nedeniyle uyku düzeninin belirgin şekilde bozulması
• Okul başarısında düşüş, ödevlerin sürekli ihmal edilmesi
• Arkadaşlardan ve aile etkinliklerinden uzaklaşma
• Ekran dışındaki etkinliklere ilginin tamamen kaybolması
• Ekran kullanımını gizleme, yalan söyleme
• Oyun ya da sosyal medya nedeniyle kaygı, mutsuzluk veya beden algısıyla ilgili sorunlar

Bu işaretler bazen ekran kullanımının kendisinden, bazen de altta yatan kaygı, depresyon ya da dikkat eksikliği gibi bir durumdan kaynaklanabilir. Değerlendirme, ekranın bir neden mi yoksa bir kaçış yolu mu olduğunu anlamaya yardımcı olur. Ergenlik döneminde yaşanan zorluklar hakkında daha fazla bilgi için Ergenlik Dönemi Sorunları sayfasına göz atabilirsiniz.

Kadıköy’de randevu ve iletişim

Uzm. Dr. Hasan Hatip, Kadıköy Bağdat Caddesi’ndeki muayenehanesinde ekran ve oyun kullanımıyla ilişkili sorunlar, dikkat ve davranış güçlükleri başta olmak üzere çocuk ve ergenlere yönelik değerlendirme ve tedavi süreçlerini yürütmektedir. Görüşmeler randevu ile yapılmaktadır.

Adres: Bağdat Caddesi No:122/10, Fenerbahçe, Kadıköy / İstanbul
Telefon: 0501 644 11 71
WhatsApp: WhatsApp ile yazın
Yol tarifi: Google Haritalar’da aç

İlk randevuya nasıl hazırlanacağınızı Çocuk Psikiyatristine İlk Gidiş yazısında bulabilirsiniz. Tüm iletişim seçenekleri için İletişim sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaynaklar

• American Academy of Pediatrics. Digital Ecosystems, Children and Adolescents: Policy Statement. Ocak 2026.
• World Health Organization. Guidelines on physical activity, sedentary behaviour and sleep for children under 5 years of age. 2019.
• World Health Organization. International Classification of Diseases, 11th Revision (ICD-11): 6C51 Gaming disorder.
• U.S. Surgeon General. Social Media and Youth Mental Health: The U.S. Surgeon General’s Advisory. 2023.